Kiểm tra chứng từ thương mại quốc tế hiện nay vẫn phụ thuộc nhiều vào quy trình thủ công, tốn thời gian và chi phí. Một công ty công nghệ Việt Nam đang thử nghiệm giải pháp sử dụng blockchain để giải quyết vấn đề này. Thông qua hợp tác với đối tác Singapore, họ hy vọng tạo ra một mạng lưới xác thực chứng từ nhanh chóng và đáng tin cậy cho các giao dịch xuyên biên giới.
Vấn đề hiện tại trong xác minh thư tín dụng quốc tế
Thư tín dụng (L/C) là công cụ thanh toán quan trọng trong thương mại quốc tế. Khi xuất nhập khẩu, ngân hàng phát hành cam kết thanh toán cho doanh nghiệp khi bộ chứng từ đáp ứng các điều kiện đã thỏa thuận. Tuy nhiên, quy trình xác minh thư tín dụng phát hành từ nước ngoài rất phức tạp.
Hiện nay, để kiểm tra một thư tín dụng quốc tế, các cơ quan cần thực hiện nhiều bước:
- Liên hệ trực tiếp với ngân hàng phát hành
- Tra cứu thông qua hệ thống SWIFT quốc tế
- Đối chiếu chi tiết các chứng từ đính kèm
Những bước này có thể kéo dài nhiều ngày, phát sinh chi phí giao dịch cao. Đặc biệt, quy trình thủ công dễ xảy ra sai sót hoặc bị lợi dụng để giả mạo chứng từ, tạo rủi ro cho các doanh nghiệp xuất khẩu.
Giải pháp blockchain của công ty Việt
Pila, công ty công nghệ Việt Nam, đang tiên phong thử nghiệm một giải pháp mới để rút ngắn khâu xác minh này. Thay vì thay đổi toàn bộ quy trình pháp lý hiện hành, họ chọn cách bổ sung một lớp xác thực số vào hệ thống L/C.
Ngân hàng vẫn xử lý thư tín dụng như bình thường, nhưng đồng thời cấp thêm một Chứng chỉ số (VC – Verifiable Credential). Chứng chỉ này được phát hành kỹ thuật số và liên kết với thông tin L/C gốc.
Khi ngân hàng đối tác nhận chứng từ, chứng chỉ số cho phép họ:
- Kiểm tra và xác định nguồn phát hành có đáng tin cậy hay không
- Phát hiện xem thông tin có bị chỉnh sửa sau khi phát hành
- Kiểm tra chứng chỉ còn hiệu lực hay đã bị thu hồi
Điểm quan trọng là: quá trình xác minh được thực hiện thông qua một hạ tầng tin cậy chung, thay vì bên nhận phải liên hệ trực tiếp với ngân hàng phát hành. Điều này vừa tiết kiệm thời gian vừa giảm tải áp lực cho các ngân hàng.
Cơ chế kỹ thuật: Blockchain và NDAKey
Trong giai đoạn thử nghiệm, Pila vận hành hạ tầng phát hành và xác minh chứng chỉ số trong nước thông qua nền tảng NDAKey. Nền tảng này sử dụng công nghệ blockchain để:
- Đăng ký các chứng chỉ số và kiểm chứng nguồn phát hành
- Ghi lại và cập nhật trạng thái của từng chứng chỉ
- Lưu giữ bằng chứng về tính toàn vẹn của thông tin (không bị thay đổi)
Đối tác Singapore – TOTM Technologies – phụ trách phát triển kỹ thuật tại thị trường Singapore và tích hợp giải pháp với TradeTrust. TradeTrust là một khung kỹ thuật do Cơ quan Phát triển Truyền thông và Thông tin Singapore (IMDA) phát triển, chuyên hỗ trợ xác minh, trao đổi và liên thông các chứng từ thương mại điện tử.
Lợi ích kỳ vọng cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam
Nếu thử nghiệm thành công, giải pháp này hứa hẹn mang lại nhiều lợi ích cho các doanh nghiệp và ngân hàng:
Rút ngắn thời gian xác thực: Thay vì chờ nhiều ngày, quá trình kiểm tra có thể hoàn tất trong vài giờ hoặc thậm chí vài phút.
Giảm chi phí giao dịch: Hạn chế các bước liên hệ thủ công, giảm chi phí liên hành.
Tăng tính bảo mật: Blockchain ghi lại lịch sử mọi thay đổi, phát hiện giả mạo dễ dàng hơn.
Tạo mạng lưới tin tưởng: Hình thành một hệ thống trong đó nhiều ngân hàng Việt Nam và Singapore cùng tin cậy lẫn nhau dựa trên một hạ tầng chung.
Không làm gián đoạn quy trình hiện tại: Lớp xác thực được thiết kế để hoạt động song song với L/C, không bắt buộc thay đổi pháp lý hay quy định hiện hành.
Hướng phát triển tương lai
Theo phát biểu của đại diện Pila, nếu thử nghiệm hiệu quả, công ty dự định mở rộng giải pháp sang các thị trường khác. Mục tiêu là xây dựng một mạng lưới xác thực chứng từ quốc tế, nơi các ngân hàng và doanh nghiệp có thể tin tưởng nhau mà không cần các bước xác minh thủ công phức tạp.
Đây là một bước tiến quan trọng trong quá trình số hóa các dịch vụ thương mại quốc tế. Với sự phát triển của blockchain và các nền tảng xác thực kỹ thuật số, ngành xuất nhập khẩu Việt Nam có cơ hội tiếp cận công nghệ tiên tiến, tăng cạnh tranh trong thương mại toàn cầu.
Câu hỏi thường gặp
Chứng chỉ số (VC) có thay thế hoàn toàn thư tín dụng (L/C) không?
Không. Chứng chỉ số là một lớp xác thực bổ sung, hoạt động song song với L/C để tăng tốc độ và tính bảo mật kiểm tra. L/C vẫn giữ vai trò cam kết thanh toán chính thức.
Công nghệ blockchain có an toàn cho các giao dịch tài chính quốc tế?
Blockchain được thiết kế để ghi lại các giao dịch không thể bị chỉnh sửa hoặc xóa, giúp phát hiện giả mạo. Tuy nhiên, an toàn toàn diện phụ thuộc vào cách triển khai và quản lý hệ thống.
Doanh nghiệp nhỏ có thể sử dụng giải pháp này không?
Hiện tại vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm giữa các ngân hàng. Để sử dụng, doanh nghiệp cần làm việc với ngân hàng đối tác đã tích hợp giải pháp này.
