Apple đang đối mặt với một vụ kiện tập thể có quy mô lớn tại Mỹ liên quan đến việc thu thập dữ liệu sinh trắc học từ người dùng mà không có sự đồng ý rõ ràng. Nếu thua kiện, hãng công nghệ khổng lồ này có thể phải bồi thường số tiền lên tới 32,5 tỷ USD — một con số khổng lồ có khả năng thay đổi cách các công ty xử lý dữ liệu cá nhân của người dùng.

Sự việc bắt đầu từ tính năng People trên ứng dụng Photos

Vụ kiện bắt nguồn từ tính năng People trong ứng dụng Photos trên iPhone. Tính năng này được Apple giới thiệu từ năm 2016 với mục đích giúp người dùng sắp xếp và tìm kiếm ảnh dễ dàng hơn. Cách hoạt động rất đơn giản: công nghệ máy học chạy trực tiếp trên thiết bị sẽ quét các ảnh, nhận diện khuôn mặt, và tự động nhóm chúng lại theo từng cá nhân.

Điểm quan trọng mà Apple nhấn mạnh là toàn bộ quá trình nhận diện được thực hiện trên thiết bị của người dùng. Hình ảnh hoặc dữ liệu khuôn mặt không được tải lên máy chủ của công ty. Tuy nhiên, đây chính là điểm tranh cãi trong vụ kiện này.

Nguyên nhân phía sau vụ kiện

Một nhóm 10 người dùng đã nộp đơn kiện Apple lên tòa án bang Illinois vào năm 2020. Họ cáo buộc Apple vi phạm Đạo luật Quyền riêng tư Thông tin Sinh trắc học (Biometric Information Privacy Act — BIPA). Đây là một luật pháp quan trọng tại bang Illinois yêu cầu các công ty phải:

  • Thông báo rõ ràng trước khi thu thập hoặc xử lý dữ liệu sinh trắc học

  • Xin sự đồng ý bằng văn bản từ người dùng

  • Giải thích mục đích sử dụng dữ liệu

Theo các nguyên đơn, Apple không tuân thủ các yêu cầu này. Họ cho rằng việc thu thập và xử lý dữ liệu khuôn mặt vẫn vi phạm quyền riêng tư của họ, bất kể quá trình đó có diễn ra trên thiết bị hay không.

Diễn biến vụ kiện và con số bồi thường khổng lồ

Apple đã nhiều lần yêu cầu tòa án bác vụ kiện này. Tuy nhiên, vào tháng 6, một thẩm phán quận đã bác đơn đề nghị này và cho phép vụ kiện tập thể tiếp tục diễn ra. Hãng sau đó tiếp tục kháng cáo, nhưng một thẩm phán khác cũng bác đơn lần thứ hai, đồng nghĩa với việc tố tụng sẽ kéo dài.

Điều đáng chú ý là số lượng nguyên đơn đã tăng vọt từ 10 người lên khoảng 6,5 triệu người dùng tại bang Illinois. Mỗi người yêu cầu mức bồi thường 5.000 USD. Nếu tòa án chấp nhận toàn bộ yêu cầu, Apple sẽ phải chi trả khoảng 32,5 tỷ USD — một con số lớn hơn cả GDP của nhiều quốc gia.

Apple không phải trường hợp đầu tiên vi phạm BIPA

Vụ kiện của Apple không phải là lần đầu tiên một công ty công nghệ lớn bị kiện vì vi phạm BIPA. Năm 2022, Meta (công ty mẹ của Facebook) đã chấp nhận dàn xếp một vụ kiện tương tự liên quan đến tính năng nhận diện khuôn mặt trên Facebook với khoản bồi thường 650 triệu USD.

Vụ kiện của Meta cho thấy rằng các công ty công nghệ lớn không thể bỏ qua các quyền riêng tư của người dùng, ngay cả khi họ cho rằng công nghệ của họ có lợi ích rõ ràng. Điều này có thể là cảnh báo cho Apple và những công ty khác về tầm quan trọng của việc tuân thủ pháp luật liên quan đến dữ liệu sinh trắc học.

Ý nghĩa của vụ kiện đối với ngành công nghệ

Vụ kiện Apple có thể có những hậu quả rộng rãi đối với ngành công nghệ. Nếu Apple thua kiện, các công ty khác sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt có thể phải điều chỉnh cách họ xử lý dữ liệu sinh trắc học. Họ có thể phải:

  • Yêu cầu sự đồng ý rõ ràng từ người dùng trước khi kích hoạt tính năng

  • Cung cấp thông tin chi tiết hơn về cách dữ liệu được sử dụng

  • Nâng cao tiêu chuẩn bảo vệ dữ liệu sinh trắc học

Đây là một dấu hiệu cho thấy các quy định về bảo vệ quyền riêng tư ngày càng được thắt chặt tại Mỹ. Trong tương lai, các công ty sẽ cần cẩn thận hơn khi triển khai bất kỳ tính năng nào liên quan đến công nghệ sinh trắc học.

Liệu Apple có thể thoát khỏi vụ kiện?

Mặc dù Apple là một công ty mạnh mẽ với tài chính dồi dào, khả năng thoát khỏi vụ kiện này không cao. Các quyết định từ các thẩm phán đã cho thấy rằng vụ kiện có đủ cơ sở pháp lý để tiếp tục. Apple có thể lựa chọn dàn xếp vụ kiện (giống như Meta đã làm) hoặc tiếp tục chiến đấu tại tòa án.

Dù kết quả cuối cùng sẽ là gì, vụ kiện này đã gửi tín hiệu rõ ràng rằng các công ty công nghệ không thể bỏ qua các quyền riêng tư của người dùng khi triển khai các tính năng dựa trên sinh trắc học.

FAQ: Các câu hỏi thường gặp về vụ kiện Apple

1. Tại sao Apple bị kiện vì tính năng People?
Apple bị kiện vì không xin sự đồng ý bằng văn bản từ người dùng trước khi thu thập và xử lý dữ liệu khuôn mặt, theo Đạo luật BIPA của bang Illinois. Mặc dù Apple xử lý dữ liệu trên thiết bị, nhưng việc này vẫn được coi là vi phạm quyền riêng tư.

2. 32,5 tỷ USD là bao nhiêu?
Con số này được tính dựa trên 6,5 triệu nguyên đơn tại bang Illinois, mỗi người yêu cầu 5.000 USD bồi thường. Tuy nhiên, tòa án có thể giảm con số này tùy theo quyết định của họ.

3. Vụ kiện này có ảnh hưởng đến người dùng iPhone ở Việt Nam không?
Vụ kiện này áp dụng cho người dùng tại bang Illinois, nhưng kết quả có thể ảnh hưởng đến chính sách của Apple toàn cầu. Apple có thể phải điều chỉnh cách xử lý dữ liệu sinh trắc học ở tất cả các thị trường.